Medicijnen voor preventie van prostaatkanker ?(finasteride/dutasteride)
Sommige mannen nemen finasteride of dutasteride. Dit zijn geneesmiddelen uit de groep van de 5-alfa-reductase-remmers. Ze kunnen de prostaat geleidelijk kleiner maken. Ze worden vooral voorgeschreven bij goedaardige prostaatvergroting met plasproblemen, soms in combinatie met andere medicatie.
Wat doen deze medicijnen met PSA?
PSA is een stof die we meten in het bloed om prostaatkanker op te sporen. PSA kan immers stijgen bij prostaatkanker, maar ook bij prostaatvergroting, ontsteking of na manipulatie van de prostaat.
Belangrijk om te weten: finasteride en dutasteride doen het PSA bij veel mannen dalen (vaak ongeveer tot de helft na enkele maanden). Daarom is het essentieel dat je arts weet dat je deze medicatie gebruikt wanneer PSA-waarden worden beoordeeld. Anders kan een PSA-waarde lager lijken dan ze in werkelijkheid “betekent”.
In de praktijk wordt na de start van deze medicatie vaak na enkele maanden een nieuwe PSA-basiswaarde vastgelegd. Wanneer men PSA-waarden vergelijkt met drempels die gelden voor mannen zonder deze medicatie, wordt het gemeten PSA soms gecorrigeerd (vaak “ongeveer verdubbeld”). De exacte aanpak is individueel en hangt af van duur van gebruik, dosering en je persoonlijke risico.
Kunnen finasteride of dutasteride prostaatkanker voorkomen?
Grote studies tonen dat deze middelen het aantal vastgestelde prostaatkankers kan doen dalen, vooral laaggradige (minder agressieve) tumoren.
Toch worden ze niet standaard voorgeschreven enkel als “preventiepil”. Dat heeft meerdere redenen:
- Ze zijn in de eerste plaats bedoeld voor plasproblemen door goedaardige prostaatvergroting.
- Het effect lijkt vooral te bestaan uit minder diagnoses van laaggradige tumoren. Preventie is vooral zinvol als je ook agressieve kanker en sterfte duidelijk kan verminderen.
- Ze kunnen bijwerkingen geven (bv. minder libido, erectieproblemen bij een deel van de mannen) en vragen vaak langdurig gebruik.
- Ze maken de interpretatie van PSA complexer doordat PSA daalt onder behandeling. Opvolging moet dus bewust en correct gebeuren.
Daarom wordt gebruik met het doel “preventie” alleen in specifieke situaties overwogen, na bespreking met huisarts of uroloog.
Belangrijke nuance over “hooggradige tumoren”
In sommige studies leek er bij gebruikers relatief vaker een hooggradige tumor gevonden te worden. Die tumoren hebben een hogere Gleasonscore Dat betekent niet automatisch dat de medicatie zulke tumoren “veroorzaakt”. Een waarschijnlijke verklaring is dat de prostaat kleiner wordt en dat tumoren daardoor gemakkelijker worden opgespoord, terwijl vooral laaggradige diagnoses minder vaak voorkomen. Hierdoor kan het statistisch lijken alsof het aandeel hooggradige tumoren hoger is. In latere analyses lijkt dit niet te leiden tot een hogere sterfte door prostaatkanker.
Wanneer extra alert zijn bij inname van Dutasteride of Finasteride ?
Als je deze medicatie gebruikt en je PSA:
- plots duidelijk stijgt, of
- geleidelijk opnieuw toeneemt na een periode van daling of stabiliteit,
dan is het verstandig dit te bespreken met je huisarts of uroloog. Dit betekent niet automatisch dat er kanker is, maar het is wel een signaal dat soms extra onderzoek kan vragen.
Besluit: Neem finasteride of dutasteride nooit op eigen initiatief als “preventie”. Bespreek steeds met je arts wat in jouw situatie zinvol is, en zorg dat je PSA-opvolging correct wordt geïnterpreteerd.