Een gesprek met de uroloog kan best overweldigend zijn. Er komt veel informatie op je af en je hoort misschien termen die je niet meteen kunt plaatsen, zoals een goedaardige prostaatvergroting, prostatitis of zelfs prostaatkanker. Het is heel normaal dat je na zo’n consult nog met vragen zit. We begrijpen dat je behoefte hebt aan duidelijke en rustige uitleg. Op prostaat.be geven we je de mogelijkheid om alles nog eens door te nemen. Zo krijg je een beter beeld van je situatie en begrijp je de keuzes die we als artsen samen met jou maken.
Wat is de prostaat en wat doet hij?
De prostaat is een kleine klier die alleen mannen hebben. Stel je een kastanje voor; zo groot is hij ongeveer. Hij bevindt zich op een strategische plek: net onder de blaas, waar de urine wordt opgeslagen. De urinebuis, het kanaaltje waardoor je plast, loopt er midden doorheen. Dit verklaart meteen waarom een verandering in de prostaat vaak tot plasproblemen leidt.
Maar wat is de functie van de prostaat? De belangrijkste taak is het aanmaken van prostaatvocht. Dit vocht wordt bij een zaadlozing gemengd met de zaadcellen uit de teelballen. Het prostaatvocht bevat voedingsstoffen en enzymen die de zaadcellen helpen om te overleven en beweeglijk te blijven, wat essentieel is voor de vruchtbaarheid. Jarenlang merk je waarschijnlijk niets van je prostaat. Problemen ontstaan meestal pas op latere leeftijd, wanneer de prostaat van nature begint te groeien, ontstoken raakt of wanneer er kwaadaardige cellen ontstaan. We weten dat praten over plas- of erectieproblemen niet altijd gemakkelijk is. Toch moedigen we je aan om klachten tijdig te bespreken. Het helpt ons om sneller de juiste diagnose te stellen en een gerichte behandeling te starten.
De meest voorkomende prostaatproblemen
In de urologie verdelen we prostaatklachten meestal in drie grote categorieën. Het is belangrijk om te weten dat vergelijkbare symptomen, zoals vaak moeten plassen, verschillende oorzaken kunnen hebben. Daarom is een grondig onderzoek door een arts altijd nodig.
- Goedaardige prostaatvergroting (BPH): Dit is de meest voorkomende oorzaak van plasproblemen bij mannen boven de 50. De prostaat groeit en kan de urinebuis een beetje dichtdrukken. Dit leidt tot een zwakkere straal, vaker moeten plassen (ook ’s nachts) en het gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is.
- Prostatitis (prostaatontsteking): Een ontsteking van de prostaat die op elke leeftijd kan voorkomen. Het kan plotseling opkomen met koorts en pijn (acute prostatitis) of langdurig aanwezig zijn met vage klachten in de onderbuik en tijdens het plassen (chronische prostatitis).
- Prostaatkanker: Hierbij groeien er kwaadaardige cellen in de prostaat. In een vroeg stadium geeft prostaatkanker vaak geen klachten. Daarom is vroegtijdige opsporing, bijvoorbeeld via een bloedtest, soms belangrijk.
Een veelgebruikte test bij prostaatonderzoek is de PSA-test. PSA (Prostaat Specifiek Antigeen) is een eiwit dat door de prostaat wordt gemaakt. Een verhoogde PSA-waarde in het bloed kán een aanwijzing zijn voor prostaatkanker, maar dat is zeker niet altijd het geval. Een goedaardige vergroting, een ontsteking of zelfs een recente zaadlozing kan de waarde ook doen stijgen. We gebruiken de PSA-waarde daarom nooit alleen, maar altijd in combinatie met je klachten, leeftijd en de bevindingen van een lichamelijk onderzoek.
Wie helpt je bij prostaatproblemen?
De zorg voor prostaatproblemen is bijna altijd teamwerk. Meestal begint je traject bij de huisarts, die een centrale rol speelt in je algehele gezondheid.
De huisarts is je eerste aanspreekpunt. Hij of zij luistert naar je verhaal, stelt gerichte vragen en kan een eerste lichamelijk onderzoek doen. Vaak wordt er ook een urine- of bloedonderzoek (zoals de PSA-test) aangevraagd. Op basis van deze eerste resultaten kan de huisarts je geruststellen, een behandeling starten of je doorverwijzen.
De uroloog is de medisch specialist die zich bezighoudt met de urinewegen (nieren, blaas, urinebuis) en de mannelijke geslachtsorganen. Wanneer verder onderzoek nodig is, kom je bij de uroloog terecht. De uroloog kan gespecialiseerde onderzoeken uitvoeren, zoals een echo van de prostaat, een MRI-scan of het nemen van weefselstukjes (biopsie). Samen met jou bespreekt de uroloog de diagnose en de mogelijke behandelingen, van medicatie tot een operatie.
Afhankelijk van de diagnose kan het team worden uitgebreid met andere specialisten:
- Radioloog: De expert in medische beeldvorming, die een echo of MRI-scan beoordeelt.
- Patholoog: Onderzoekt weefsel uit een biopsie onder de microscoop om te bepalen of er goedaardige of kwaadaardige cellen aanwezig zijn.
- Oncoloog en radiotherapeut: Specialisten die betrokken zijn bij de behandeling van kanker met medicijnen (chemotherapie, hormoontherapie) of bestraling.
- Prostaatverpleegkundige: Biedt begeleiding, extra uitleg en een luisterend oor tijdens het hele traject.
- Kinesist (fysiotherapeut): Kan helpen met bekkenbodemoefeningen om bijvoorbeeld urineverlies na een operatie te verminderen.
Wanneer is het verstandig om naar de dokter te gaan?
Luister vooral naar je lichaam. Jij kent het zelf het best. Prostaatklachten ontwikkelen zich vaak langzaam, waardoor je er misschien aan gewend raakt. Twijfel niet om je huisarts te raadplegen als je een of meer van de volgende veranderingen opmerkt:
- Je moet vaker plassen dan vroeger, zowel overdag als ’s nachts.
- De kracht van je urinestraal is duidelijk minder geworden.
- Het duurt even voordat het plassen op gang komt.
- Je hebt last van nadruppelen.
- Je ziet bloed in je urine of sperma.
- Je ervaart pijn of een branderig gevoel bij het plassen.
- Je hebt een aanhoudende, zeurende pijn in de onderbuik of rug.
In één specifieke situatie is er wel spoed: als je plotseling helemaal niet meer kunt plassen, terwijl je blaas wel vol voelt. Dit noemen we urineretentie en het is erg pijnlijk. Neem in dat geval onmiddellijk contact op met je huisarts of de spoeddienst.
Deze website is bedoeld om je te informeren en te ondersteunen. Het is geen vervanging van een medisch consult, maar een hulpmiddel om je voor te bereiden en je meer inzicht te geven. Schrijf je vragen op voor je volgende afspraak. Een goed geïnformeerde patiënt kan beter meedenken en meebeslissen over zijn eigen gezondheid, en dat is precies wat we willen bereiken.
Disclaimer: De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld voor algemene informatieve doeleinden en kan een professioneel medisch consult niet vervangen. Neem voor een diagnose, behandeling of persoonlijk advies altijd contact op met een gekwalificeerde arts.