Herkent u dit? U moet de laatste tijd vaker naar het toilet, misschien ook ‘s nachts. De kracht van uw urinestraal is niet meer wat hij was, of het duurt even voordat het plassen op gang komt. Als deze veranderingen u bekend voorkomen, weet dan dat u absoluut niet alleen bent. Heel veel mannen ervaren dit soort klachten naarmate ze ouder worden. De oorzaak is meestal een goedaardige vergroting van de prostaat, een normaal onderdeel van het verouderingsproces. Wij begrijpen goed dat dit vragen en onzekerheid kan oproepen. Daarom leggen wij op deze pagina rustig en helder uit wat een vergrote prostaat precies is, welke symptomen erbij horen en hoe wij de diagnose stellen.
Wat is een goedaardige prostaatvergroting?
De prostaat is een kleine klier, die bij jonge mannen ongeveer zo groot is als een walnoot. Hij bevindt zich direct onder de blaas en speelt een rol bij de vruchtbaarheid. Vanaf ongeveer uw veertigste levensjaar begint de prostaat onder invloed van hormonen langzaam te groeien. Dit is een volkomen natuurlijk proces. De medische term hiervoor is Benigne Prostaat Hyperplasie (BPH). Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg ‘goedaardige prostaatgroei’. Het woord ‘goedaardig’ is hier heel belangrijk: het benadrukt dat deze groei niets te maken heeft met prostaatkanker.
De prostaat ligt op een cruciale plek: hij zit als een ring om de plasbuis heen, precies op de plek waar deze de blaas verlaat. U kunt het vergelijken met een tuinslang waar u zachtjes met uw voet op gaat staan. Naarmate de prostaat groter wordt, kan hij de plasbuis een beetje dichtdrukken. Hierdoor wordt de doorgang voor urine smaller. Uw blaasspier moet dan harder werken om de urine door deze vernauwing heen te persen. Deze extra inspanning kan op den duur leiden tot verschillende plasproblemen.
Welke klachten kunt u ervaren?
De klachten die u door een vergrote prostaat kunt ervaren, verdelen we meestal in twee groepen. Het is goed mogelijk dat u symptomen uit beide groepen herkent.
1. Problemen met het leegplassen van de blaas
Deze klachten ontstaan direct door de vernauwing van de plasbuis. U kunt last hebben van:
- Een zwakke of onderbroken urinestraal.
- Moeite om het plassen op gang te brengen.
- Het gevoel dat u moet persen om de blaas goed te legen.
- Nog wat urineverlies na het plassen (nadruppelen).
- Het gevoel dat de blaas niet volledig leeg is na het plassen.
2. Klachten door een overprikkelde blaas
Deze ontstaan doordat de blaasspier continu harder moet werken en daardoor overprikkeld en gevoeliger wordt. Dit merkt u aan:
- Een plotselinge, sterke aandrang voelen om te plassen.
- Soms zo’n hevige aandrang dat u het toilet maar net op tijd haalt.
- Vaker moeten plassen, zowel overdag als ’s nachts.
Hoe stellen wij de juiste diagnose?
Als u met plasproblemen bij ons komt, nemen we uitgebreid de tijd om naar uw verhaal te luisteren. Een zorgvuldige diagnose is de eerste stap naar de juiste oplossing. We beginnen altijd met een gesprek over uw klachten, uw algemene gezondheid en uw levensstijl. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek. Een belangrijk onderdeel hiervan is het rectaal onderzoek. Via de anus voelt de uroloog kort aan de prostaat. Wij begrijpen dat dit onderzoek als ongemakkelijk kan worden ervaren, maar het is snel voorbij en geeft ons onmisbare informatie over de grootte, vorm en soepelheid van uw prostaat.
Vaak doen we ook enkele aanvullende onderzoeken om een volledig beeld te krijgen:
- Urineonderzoek: Hiermee controleren we of een blaasontsteking misschien de oorzaak van uw klachten is.
- Bloedonderzoek: We meten vaak de PSA-waarde (Prostaat Specifiek Antigeen). Dit is een eiwit dat de prostaat aanmaakt. Een verhoogde waarde kan duiden op BPH, maar ook op een ontsteking of prostaatkanker. Een PSA-waarde alleen is dus nooit een diagnose, maar een belangrijk puzzelstukje.
- Echografie: Met een echo via de buik meten we de precieze grootte van de prostaat. We controleren hiermee ook of er na het plassen urine achterblijft in de blaas.
- Uroflowmetrie (straalmeting): Hierbij plast u in een speciaal toilet dat de kracht van uw urinestraal meet. Dit geeft ons objectieve informatie over de ernst van de vernauwing.
Prostaatgrootte en klachten: geen eenvoudige link
Zoals gezegd groeit de prostaat naarmate u ouder wordt. Bij een man van dertig weegt de prostaat zo’n 20 gram, maar dit kan op latere leeftijd oplopen tot wel 100 of 150 gram. Toch is de omvang niet allesbepalend voor de klachten die u ervaart. De manier waarop de prostaat groeit, is soms belangrijker dan de grootte zelf. Een goed voorbeeld is de groei van een zogenaamde middenkwab. Dit is een stukje prostaatweefsel dat als een soort drempel in de blaasuitgang kan gaan hangen en de doorstroming ernstig kan belemmeren. Een relatief kleine prostaat met zo’n middenkwab kan dus meer problemen geven dan een heel grote prostaat die netjes naar buiten groeit. Voor ons is het volume van de prostaat wel belangrijke informatie, want het helpt ons bij het kiezen van de meest geschikte behandeling voor uw specifieke situatie.
Wanneer is het verstandig om naar de dokter te gaan?
Plasproblemen ontwikkelen zich vaak zo geleidelijk dat u er misschien aan gewend raakt. Toch is het verstandig om medisch advies in te winnen als u merkt dat uw plaspatroon verandert. Neem zeker contact op met uw arts als u een van de volgende symptomen herkent:
- U heeft het gevoel dat uw blaas niet helemaal leeg is na het plassen.
- De urinestraal wordt merkbaar zwakker of u moet persen.
- U ziet bloed in de urine of heeft pijn bij het plassen.
- U kunt plotseling helemaal niet meer plassen. Dit noemen we acute urineretentie en het is een medische noodsituatie. De blaas raakt overvol, wat erg pijnlijk is. Zoek in dit geval onmiddellijk medische hulp.
Een tijdige diagnose kan ernstigere problemen, zoals blaas- of nierschade, helpen voorkomen. Er zijn tegenwoordig uitstekende behandelingen beschikbaar die uw klachten aanzienlijk kunnen verminderen en uw levenskwaliteit verbeteren. Wilt u meer weten over hoe het plassen bij de man normaal verloopt? Klik dan hier voor meer informatie.
Medische disclaimer
De informatie op deze website is bedoeld als algemene leidraad en kan een persoonlijk consult met een arts niet vervangen. De medische wetenschap is voortdurend in evolutie. Wij streven ernaar de inhoud zo actueel mogelijk te houden, maar kunnen geen volledige garantie geven. Neem bij medische vragen of klachten altijd contact op met uw huisarts of een gespecialiseerde arts.