acute prostaatontsteking
Een acute prostaatontsteking is een plotse ontstane infectie van de prostaatklier. De klachten komen meestal snel op en je voelt je echt ziek. Voor de uroloog is dit meestal goed herkenbaar. Typische signalen zijn hoge koorts, rillingen, een branderig gevoel bij het plassen en pijn diep in het bekken of tussen anus en balzak (het perineum). Bij onderzoek kan de prostaat gezwollen, warm en erg gevoelig zijn.
Omdat het om een acute infectie gaat, is snelle behandeling belangrijk. Dat helpt om complicaties te vermijden en om te voorkomen dat de ontsteking langer blijft aanslepen.
Welke klachten kan je voelen?
Niet iedereen heeft exact dezelfde symptomen, maar vaak gaat het om een combinatie van:
- Koorts (soms hoog) en rillingen
- Pijn of branderigheid bij het plassen
- Vaak moeten plassen, ook ’s nachts, met kleine hoeveelheden
- Moeilijk kunnen plassen of een zwakke straal
- Pijn in de onderbuik, lies of het perineum
- Algemeen ziek gevoel, spierpijn, vermoeidheid
Soms kan de prostaat zo zwellen dat plassen bijna niet meer lukt (urineretentie). Dat is een reden om dringend contact op te nemen.
Hoe ontstaat een acute prostaatontsteking?
De ontsteking wordt meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie. Bacteriën kunnen vanuit de urinebuis of de blaas opstijgen naar de prostaat. Vaak worden dezelfde bacteriën ook teruggevonden in de urine.
Meestal vraagt je arts een urineonderzoek en een urinekweek. In het labo onderzoekt men dan welke antibiotica goed werken tegen die bacterie. Dat heet een antibiogram: een soort “gevoeligheidstest” die helpt om gericht te behandelen.
Bij sommige mannen spelen risicofactoren mee, zoals recent een blaaskatheter, een ingreep aan de urinewegen, een vernauwing van de plasbuis, of diabetes. Je uroloog kan dit met je overlopen.
Onderzoek en bloedwaarden
Als je erg ziek bent, volgt bloedonderzoek. Daarin ziet men vaak tekenen van ontsteking, zoals:
- veel witte bloedcellen
- een hoge CRP-waarde (een ontstekingswaarde)
- een verhoogde PSA-waarde
PSA is een stof die door de prostaat gemaakt wordt. Bij een acute ontsteking kan PSA tijdelijk sterk stijgen, soms zelfs boven 100. Dat betekent op dat moment niet automatisch dat er iets anders aan de hand is. De PSA-waarde wordt meestal pas opnieuw beoordeeld als de infectie volledig genezen is.
Een rectaal onderzoek (via de anus) gebeurt alleen als het nodig is, en voorzichtig. Bij acute prostatitis kan dit pijnlijk zijn.
Behandeling met antibiotica
De basis van de behandeling is antibiotica. Nog vóór het antibiogram klaar is, start men veiligheidshalve met een antibioticum dat met grote kans werkt tegen de meest voorkomende bacteriën. Meestal neemt met quinolonen of sulfamiden (zoals Ciproxine, Tavanic of Bactrim). in het ziekenhuis kiest men vaak I.V antibiotica. Daarna kan de behandeling aangepast worden op basis van het antibiogram.
Een kuur duurt meestal drie tot zes weken. Dat lijkt lang, maar het is belangrijk. De prostaat is een orgaan waarin antibiotica soms trager doordringen. Een voldoende lange kuur vermindert de kans dat klachten terugkeren of dat de ontsteking chronisch wordt. Een chronische prostatitis is geen pretje!
Welke antibiotica vandaag het meest geschikt zijn, hangt af van je situatie en van lokale resistentie (bacteriën die ongevoelig geworden zijn). Daarom is de kweek met antibiogram zo belangrijk.
Naast antibiotica kan je arts ook pijnstilling of een ontstekingsremmer voorstellen. Soms krijgt je ook een medicijn dat de blaashals ontspant om makkelijker te plassen.
Wanneer is ziekenhuisopname nodig?
Soms is een acute prostaatontsteking ernstig en is opname nodig, bijvoorbeeld als:
- je hoge koorts blijft houden of erg ziek bent
- er tekenen zijn van bloedvergiftiging (sepsis): snelle hartslag, lage bloeddruk, verwardheid, snelle ademhaling
- je niet meer kan plassen (urineretentie)
- tabletten niet lukken door braken of als intraveneuze (via een infuus) antibiotica nodig zijn
In het ziekenhuis kan men antibiotica via een infuus geven, je nauw opvolgen en je blaas sonderen als plassen niet lukt. Meestal probeert men bij acute prostatitis een urinekatheter via de plasbuis te vermijden; soms is een suprapubische katheter (via een klein buisje boven het schaambeen) een betere optie. Je uroloog bespreekt wat in jouw geval het veiligst is.
Wanneer contact opnemen?
- Bij hoge koorts (of rillingen) samen met plasklachten.
- Bij hevige pijn in onderbuik, perineum of rond de prostaat.
- Als je plasklachten snel erger worden of als plassen bijna niet lukt.
- Als je je erg ziek voelt, suf wordt, gaat zweten of snel begint te ademen.
- Als je antibiotica neemt maar na 48 uur duidelijk verslechtert.