TNM Stadiëring van Prostaatkanker
Na de diagnose van prostaatkanker via prostaatbiopsies, volgt vaak aanvullend onderzoek. Dit noemen we het stadiëren van de ziekte. In België gebruiken artsen hiervoor de TNM-classificatie.
Wat betekent TNM?
- T staat voor tumor
- N staat voor nodus (lymfeklier)
- M staat voor metastasen (uitzaaiingen)
T – Tumorgrootte en uitbreiding
De letter T krijgt een cijfer tussen 1 en 4, dat aangeeft hoe ver de tumor zich uitbreidt ten opzichte van de prostaat:
- T1 is een zeer kleine tumor, soms een toevalsvondst. Dit wordt nog onderverdeeld in:
T1a: Na een TURP (verwijdering van prostaatweefsel) wordt prostaatkanker gevonden. Minder dan 5% van het weefsel bevat kanker.
T1b: Na een TURP wordt prostaatkanker gevonden. Meer dan 5% van het weefsel bevat kanker.
T1c: Een verhoogde PSA-waarde zonder dat een tumor voelbaar is of zichtbaar op beeldvorming (zoals echo, CT, NMR). Dit leidt vaak tot behandeling van gelocaliseerde prostaatkanker.
- T2 tumor zit nog binnen het kapsel van de prostaat.
- T3 tumor is doorgedrongen buiten het kapsel van de prostaat.
- T4 tumor groeit in andere organen.
Van stadium 1 tot en met 3 kan genezing vaak worden nagestreefd. Bij T4 is genezing meestal niet mogelijk, maar kan de progressie soms worden afgeremd.
De bepaling van het T-stadium gebeurt met een combinatie van:
- voelen van de prostaat met de vinger (rectaal toucher)
- echografie van de prostaat
- in twijfelgevallen: een NMR-scan
N – Lymfeklieren
N verwijst naar de lymfeklieren, kleine structuren die infecties en kanker kunnen opvangen.
In een vroeg stadium zijn de lymfeklieren niet aangetast (N0). Bij aantasting spreken artsen van N1 of N2. De kans op genezing is dan kleiner.
Het is moeilijk om met zekerheid te zeggen of lymfeklieren aangetast zijn. Meestal wordt een CT-scan gemaakt om dit op te sporen. Lymfeklieren in de zogenaamde obturatorloge (vlak naast de prostaat) zijn normaal als ze kleiner zijn dan 10 millimeter.
De enige 100% zekere manier om lymfeklieren te onderzoeken is microscopisch, bijvoorbeeld na een operatie waarbij ze worden verwijderd.
M – Metastasen (uitzaaiingen)
M staat voor uitzaaiingen naar andere plaatsen in het lichaam.
Als de PSA-waarde hoger is dan ongeveer 10, wordt meestal een botscan gedaan om te controleren op uitzaaiingen in de botten.
- M0: Geen uitzaaiingen gevonden.
- M1: Uitzaaiingen in botten of andere organen.
Bij uitzaaiingen in de botten heeft een operatie van de prostaat meestal weinig voordeel. Soms wordt er een bestraling voorgesteld, bijvoorbeeld bij jongere mannen. Toch is bij metastasen vaak een hormonale behandeling de eerste keuze.
Medische disclaimer
Deze informatie is bedoeld om u beter te informeren over prostaatkanker. Het vervangt geen medisch advies. Voor persoonlijke vragen of bij klachten, bespreek dit altijd met uw arts.