De diagnose prostaatkanker kan veel onzekerheid en vragen oproepen. Een van de belangrijkste vragen die wij samen met u moeten beantwoorden, is of de kanker zich beperkt tot de prostaat, of dat er sprake is van uitzaaiingen. Het horen van het woord ‘uitzaaiingen’ of ‘metastasen’ is vaak een ingrijpende boodschap, die begrijpelijkerwijs veel emoties kan losmaken.
Het is belangrijk om te weten dat er ook in deze situatie veel behandelmogelijkheden zijn die gericht zijn op het beheersen van de ziekte en het behouden van een goede levenskwaliteit.
Wat zijn uitzaaiingen (metastasen) precies?
Prostaatkanker ontstaat door de ongeremde groei van cellen in de prostaatklier. Zolang deze cellen binnen het prostaatkapsel blijven, spreken we van gelokaliseerde prostaatkanker. Soms kunnen kankercellen losraken van de oorspronkelijke tumor. Ze kunnen dan via de bloedbaan of het lymfestelsel naar andere delen van het lichaam reizen. Wanneer deze cellen zich ergens anders in het lichaam nestelen en daar uitgroeien tot nieuwe tumoren, noemen we dat uitzaaiingen of metastasen. Bij prostaatkanker komen uitzaaiingen het vaakst voor in de lymfeklieren en de botten.
Hoe stellen we vast of er uitzaaiingen zijn?
Om een volledig beeld van uw situatie te krijgen, voeren we na de diagnose een aantal onderzoeken uit. Dit proces noemen we ‘stadiëring‘. We willen als het ware een landkaart van uw lichaam maken om te zien waar de kankercellen zich precies bevinden. De PSA-waarde in uw bloed geeft ons al een eerste indicatie: hoe hoger de PSA-waarde, hoe groter de kans dat de kanker zich heeft verspreid. Bij een lage PSA-waarde is die kans gelukkig een stuk kleiner.
Afhankelijk van uw specifieke situatie, kunnen we verschillende beeldvormende onderzoeken inzetten. Denk hierbij aan een CT-scan (om organen en lymfeklieren te bekijken) en een botscan (om uitzaaiingen in de botten op te sporen). Tegenwoordig gebruiken we ook steeds vaker de geavanceerde PSMA-PET-scan. Deze scan is zeer gevoelig en kan zelfs hele kleine uitzaaiingen zichtbaar maken. Op basis van al deze informatie bepalen we samen met u het stadium van de ziekte.
Twee situaties: lokale of uitgezaaide prostaatkanker
Na de stadiëring zijn er grofweg twee mogelijke uitkomsten. De eerste en meest gunstige uitkomst is dat er geen uitzaaiingen worden gevonden. De kanker bevindt zich dan volledig binnen de prostaat. We spreken dan van gelokaliseerde prostaatkanker. De behandelingen die we dan voorstellen, zoals een operatie of bestraling, zijn gericht op volledige genezing. Meer informatie hierover vindt u op onze pagina over de behandeling van gelokaliseerde prostaatkanker.
De tweede mogelijkheid is dat we wel uitzaaiingen vinden. We spreken dan van uitgezaaide of gemetastaseerde prostaatkanker. Het is goed om te weten dat het soms kan gebeuren dat de scans in eerste instantie geen duidelijke uitzaaiingen laten zien, maar dat een zeer hoge PSA-waarde ons toch vertelt dat er waarschijnlijk al microscopisch kleine uitzaaiingen in het lichaam zijn. In zo’n geval heeft een puur lokale behandeling (zoals een operatie) vaak weinig zin meer, omdat we de ziekte dan niet volledig kunnen wegnemen. We kiezen dan voor een behandeling die in het hele lichaam werkt.
Samen een behandelplan opstellen
De diagnose uitgezaaide prostaatkanker betekent niet dat er geen behandeling meer mogelijk is. Integendeel, er zijn diverse effectieve behandelingen beschikbaar. Het doel van de behandeling verschuift wel: in plaats van genezing richten we ons op het remmen van de ziekte, het verlengen van het leven en vooral het behouden van een zo goed mogelijke levenskwaliteit. De keuze voor een behandeling is heel persoonlijk. We houden daarbij rekening met uw leeftijd, uw algehele conditie en natuurlijk uw persoonlijke wensen. U staat er niet alleen voor; we doorlopen dit proces samen met u en uw naasten.
Wanneer moet u contact met ons opnemen?
Tijdens het behandeltraject is het belangrijk dat u goed naar uw lichaam luistert. Aarzel nooit om contact op te nemen met uw arts als u zich zorgen maakt of iets niet vertrouwt. We hebben liever dat u een keer te veel belt dan een keer te weinig. Neem in ieder geval contact op in de volgende situaties:
- Als u vragen heeft over uw diagnose, de onderzoeken of het behandelplan. Geen enkele vraag is vreemd en we nemen graag de tijd om alles rustig uit te leggen.
- Wanneer u nieuwe of verergerende klachten ervaart. Denk hierbij aan aanhoudende pijn in de botten (zoals in de rug, heupen of ribben), onverklaarbaar gewichtsverlies, verminderde eetlust of zwelling in de benen.
- Als u zich onzeker of angstig voelt over de informatie die u heeft gekregen. Emotionele ondersteuning is een cruciaal onderdeel van uw behandeling.
- Indien u meer uitleg wenst over medische termen of de uitslagen van uw onderzoeken. Het is belangrijk dat u volledig begrijpt wat er aan de hand is.
Het krijgen van de diagnose ‘uitgezaaide prostaatkanker’ is een zware boodschap. Maar weet dat er vandaag de dag veel mogelijk is om de ziekte te controleren. De wetenschap staat niet stil, en we staan voor u klaar om u met de best mogelijke zorg te begeleiden.
Medische disclaimer: Deze informatie is bedoeld ter ondersteuning en vervangt niet het persoonlijk advies van uw behandelend arts. Voor een diagnose, behandeling of medisch advies dat op uw specifieke situatie is afgestemd, dient u altijd contact op te nemen met uw arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.