Voelen aan de prostaat: PPA (palpatio per anum) of rectaal toucher
De arts kan aan de prostaat voelen om te onderzoeken of er iets niet in orde is. Dit onderzoek heet ook wel het rectaal toucher. Het is niet het meest betrouwbare onderzoek, maar door ervaring kan een arts soms wel nuttige informatie krijgen. Met het voelen kan de arts het volgende controleren:
- De grootte van de prostaat.
- Of het oppervlak van de prostaat onregelmatig aanvoelt.
- Of het aanraken van de prostaat pijnlijk is.
- Of er afwijkingen aan het darmoppervlak voelbaar zijn, bijvoorbeeld een darmtumor.
Op deze manier kan de arts aanwijzingen krijgen over goedaardige prostaatvergroting, prostaatkanker of een acute prostaatontsteking (prostatitis). Let op: met dit gevoelsonderzoek krijgt de arts alleen informatie over het achterste deel van de prostaat. De toets gebeurt door de wijsvinger via de anus (endeldarm) te voelen. De arts draagt altijd een handschoen en gebruikt glijmiddel om het onderzoek zo comfortabel mogelijk te maken. Soms zijn er problemen rond de anus waardoor dit onderzoek moeilijker verloopt.
Goedaardige prostaatvergroting
Bij een goedaardige prostaatvergroting voelt de prostaat meestal glad en regelmatig aan. Een uroloog kan met het gevoel beoordelen hoe groot de prostaat ongeveer is. Dit wordt vaak uitgedrukt in gram. Als het belangrijk is om de exacte grootte te weten, wordt aanvullend een echografie van de prostaat gedaan. Dit is bijvoorbeeld nodig voor bepaalde behandelingen, zoals brachytherapie of een operatie voor goedaardige prostaatvergroting.
Prostaatkanker
Bij prostaatkanker kan het oppervlak soms toch normaal aanvoelen, zeker in het begin. Als een tumor groter wordt, kan op het prostaatoppervlak een verharding voelbaar zijn. Als deze verharding binnen het kapsel van de prostaat blijft, spreekt men van een T2 prostaatkanker.
Soms is de verharding groter en puilt uit voorbij het oppervlak van de prostaat. Dit kan wijzen op een T3 prostaatkanker.
Bij meer verspreide aandoeningen voelt de prostaat over grote delen hard en onregelmatig. Dit kan duiden op een T4 prostaatkanker. Vaak zijn er dan ook al uitzaaiingen in de lymfeklieren of in het bot.
Prostatitis (prostaatontsteking)
Bij een acute prostaatontsteking (prostatitis) is de prostaat vaak zeer pijnlijk om aan te raken. Als de arts vermoedt dat het om een acute ontsteking gaat, dan wordt het rectaal toucher meestal afgeraden. Dit kan namelijk het risico verhogen op een koortsopstoot doordat bacteriën in de bloedbaan kunnen komen. Bij acute prostatitis voelt de prostaat vaak ook warm aan, passend bij de koorts die de patiënt meestal heeft.
Wanneer contact opnemen?
- Als het voelen van de prostaat pijnlijk is zonder duidelijke oorzaak.
- Als u veranderingen merkt in de plasgewoonten, zoals vaker moeten plassen of moeite met plassen.
- Bij aanhoudende pijn in de onderbuik of onderrug.
- Als u bloed in de urine of het sperma ziet.
- Bij koorts en pijn rond de prostaat of anus, vooral bij tekenen van een ontsteking.
Neem altijd contact op met uw huisarts of uroloog als u zich zorgen maakt over uw prostaat of symptomen ervaart. Dit artikel vervangt geen medisch advies of onderzoek door een arts.
Medische disclaimer
Deze informatie is bedoeld om u beter te informeren over het onderzoek aan de prostaat. Het vervangt geen consultatie bij uw arts. Bij gezondheidsvragen of klachten is het belangrijk om altijd een professionele zorgverlener te raadplegen. Diagnose of behandeling op afstand is niet mogelijk.